Дарынды балалардың ата-аналарына арналған әдістемелік ұсынымдар
Дарынды бала – тек жоғары интеллекті немесе белгілі бір саладағы қабілеті ғана емес, сонымен қатар ерекше эмоциялық, тұлғалық және әлеуметтік қажеттіліктері бар бала. Ата-ананың міндеті – баланың қабілетін қолдай отырып, оның үйлесімді дамуына жағдай жасау.
1. Баланың даралығын қабылдау
- Баланы өзгелермен салыстырмай, қандай болса, сол қалпында қабылдаңыз.
- Оның даму қарқынын, қызығушылықтары мен эмоциялық ерекшеліктерін ескеріңіз.
- Қателесуге құқығы бар екенін түсіндіріңіз – қателік дамудың бір бөлігі.
2. Дамытушы орта құру
- Кітаптар, үстел ойындары, конструкторлар, шығармашылыққа арналған құралдармен қамтамасыз етіңіз.
- Баланың білсем деген құштарлығын қолдаңыз: сұрақтарына жауап беріңіз, бірге ақпарат іздеңіз.
- Өздігінен әрекет етуіне, тәжірибе жасауына мүмкіндік беріңіз.
3. Танымдық белсенділікті қолдау
- Зерттеу жұмыстарына, жобаларға, байқаулар мен олимпиадаларға қатысуына жағдай жасаңыз.
- Мақсат қоя білуге және оған жету жолдарын жоспарлауға үйретіңіз.
- Талқылау, салыстыру, талдау арқылы сыни ойлауын дамытыңыз.
4. Эмоциялық қолдау
- Дарынды балалардың сезімталдығы жоғары болатынын ескеріңіз.
- Эмоциясын сөзбен жеткізуге үйретіңіз, жанжал арқылы емес.
- Сәтсіздіктер кезінде қолдап, дұрыс өзіндік бағалауын қалыптастырыңыз.
5. Қарым-қатынас дағдыларын қалыптастыру
- Құрдастарымен және ересектермен дұрыс қарым-қатынас орнатуына көмектесіңіз.
- Топта жұмыс істеуге, тыңдай білуге және өзге пікірді қабылдауға үйретіңіз.
- Бірлескен іс-әрекеттерді ұйымдастырыңыз: ойындар, жобалар, саяхаттар.
6. Жүктемені теңестіру
- Баланы үйірмелер мен сабақтарға шамадан тыс жүктемеңіз.
- Демалысқа, ойынға және еркін таңдауына міндетті түрде уақыт қалдырыңыз.
- Шаршау мен күйзелу белгілерін дер кезінде байқаңыз.
7. Жауапкершілік пен дербестікті тәрбиелеу
- Таңдау жасау мен нәтижеге жауап беруді біртіндеп өзіне тапсырыңыз.
- Бастаған ісін соңына дейін жеткізуге үйретіңіз.
- Өзін-өзі ұйымдастыру дағдыларын қалыптастырыңыз.
8. Педагогтармен ынтымақтастық
- Мұғалімдермен және қосымша білім беру педагогтарымен тұрақты байланыста болыңыз.
- Баланың жетістіктері мен қиындықтарын бірге талқылаңыз.
- Білім беру және тәрбиелік іс-шараларға белсенді қатысыңыз.
Қорытынды
Дарынды баланың ата-анасының басты мақсаты – «қалайда данышпан өсіру» емес, баланың қабілетін іске асыра алатын, өзіне сенімді, қоғамда табысты, өмірден қуаныш таба білетін үйлесімді тұлға тәрбиелеу.
