«Сиқырлы қарым-қатынас шеңбері» тренингі
«Женискер» балалар аула клубында бастауыш мектеп жасындағы балаларға арналған «Сиқырлы қарым-қатынас шеңбері» атты әлеуметтік-психологиялық тренинг өткізіледі. Тренингтің негізгі бағыты — балалардың эмпатиясын, өзара қолдау көрсету дағдыларын және қарым-қатынас мәдениетін дамыту.
Тренингке аула клубына тұрақты қатысатын 9–10 жастағы 14 тәрбиеленуші қатысады. Сабақтар балалардың жас және жеке ерекшеліктерін ескере отырып, педагог-психологтың жетекшілігімен, аула клубына тән жайлы әрі жылы атмосферада өткізіледі.
Тренингтің мақсаты
Балалардың эмпатиясын, эмоционалдық сезімталдығын және қолдау көрсету дағдыларын дамытуға қолайлы жағдай жасау, сондай-ақ балалар ұжымында жағымды психологиялық ахуал қалыптастыру.
Тренингтің міндеттері:
- балалардың өзге адамдардың сезімдерін түсіну және қабылдау қабілетін дамыту;
- мейірімді және құрметке негізделген қарым-қатынас дағдыларын қалыптастыру;
- құрдастарына қолдау көрсету мен көмек берудің жолдарын үйрету;
- өзара әрекеттесу және командада жұмыс істеу дағдыларын дамыту;
- жанжал жағдайларының және әлеуметтік оқшауланудың алдын алу;
- тәрбиеленушілер тобы ішінде достық қарым-қатынасты нығайту.
Әлеуметтік-психологиялық диагностика
Тренинг аясында тестілеу мен бақылау элементтерін қамтитын ойын түріндегі әлеуметтік-психологиялық диагностика жүргізіледі. Диагностикалық жұмыс келесі бағыттарға арналған:
- балалардың эмоционалдық жағдайын зерттеу;
- эмпатия деңгейін анықтау;
- тұлғааралық қарым-қатынас ерекшеліктерін айқындау;
- топтың ұйымшылдық деңгейін талдау.
9–10 жастағы балаларға сәйкес бейімделген әлеуметтік-психологиялық тесттер мен ойын әдістемелері қолданылады. Диагностика нәтижелері аула клубы мамандарына тәрбиеленушілердің қажеттіліктерін тереңірек түсінуге және әрі қарайғы дамыту мен қолдау жұмыстарын тиімді жоспарлауға мүмкіндік береді.
Өткізу форматы
Тренинг топтық сабақтар түрінде өткізіледі. Сабақ барысында ойын жаттығулары, бірлескен тапсырмалар және шеңбер бойымен талқылаулар қолданылады. Мұндай формат сенімге, ашықтыққа және өзара құрметке негізделген атмосфераны қалыптастырып, барлық қатысушылардың белсенді қатысуына жағдай жасайды.
Нәтижелері мен маңыздылығы
«Сиқырлы қарым-қатынас шеңбері» тренингін өткізу балалардың эмпатиясы мен қолдау көрсету дағдыларының дамуына, топтағы эмоционалдық ахуалдың жақсаруына, жағымды қарым-қатынас тәжірибесінің қалыптасуына және балалар арасындағы достық байланыстардың нығаюына ықпал етеді. Бұл сабақтар балалар аула клубында әрбір бала өзін маңызды, қабылданған және жайлы сезінетін кеңістік қалыптастыруға көмектеседі.
«Жас Қанат» балалар аула клубында педагог-психолог «Біз бірге» тақырыбында тренинг өткізді. Мерекеге 10–14 жас аралығындағы 15 тәрбиеленуші қатысты. Тренингтің мақсаты – балаларда қарым-қатынас дағдыларын қалыптастыру, эмоционалды сезімталдықты дамыту, топта жұмыс істей алу және бір-біріне қолдау көрсету қабілеттерін жетілдіру. Тренинг барысында балаларды біріктіруге, эмпатия мен өзара көмекті дамытуға, сондай-ақ топта жағымды эмоционалды климат қалыптастыруға бағытталған түрлі ойындар мен практикалық тапсырмалар қолданылды.
Балалар «Достықтың сиқырлы шеңбері», «Эмоцияны тап» сияқты жаттығуларға белсенді қатысты. Бұл тапсырмалар балалардың өз эмоцияларын білдіру және түсіну, сыныптастардың сезімдеріне назар аудару, сондай-ақ бірлесіп шешім қабылдау және келісімге келу дағдыларын дамытуға септігін тигізді. Арнайы назар жұптық және топтық өзара әрекеттесуге, балалар арасындағы сенімді қатынасты қалыптастыруға және әлеуметтік-эмоциялық құзыреттілікті дамытуға аударылды.
Сонымен қатар, балаларда дисграфияның алдын ала белгілерін анықтауға бағытталған диагностикалық сабақтар өткізілді. Диагностика фонемалық қабылдауды, көрнекі және есту назарына, есте сақтау қабілетін, ұсақ моториканы және жазбаша сөйлеу деңгейін тексеруге арналған тапсырмаларды қамтыды. Бұл сабақтарды өткізу балаларға қосымша түзету және дамыту жұмыстарын қажет ететіндерді анықтауға, сондай-ақ жеке қолдау бағыттарын белгілеуге мүмкіндік берді.
Тренинг және диагностика барысында педагог-психолог әрбір баланың мінез-құлық ерекшеліктерін, эмоционалды күйін бақылап, күшті жақтарын және мүмкін болатын қиындықтарын жазып отырды. Бұл балалардың әлеуметтік-психологиялық дамуы және оқу мен қарым-қатынасқа дайындығы туралы кешенді ақпарат алуға мүмкіндік берді.
Қорытынды: өткізілген шаралар балалармен психологиялық-педагогикалық жұмыстың кешенді тәсілінің тиімділігін көрсетті. Тренинг топтағы өзара әрекеттестікті және бірлікті нығайтуға, эмпатия мен қолдау көрсету дағдыларын дамытуға септігін тигізді, ал диагностикалық сабақтар дисграфияның алдын ала белгілерін уақытында анықтауға және одан әрі түзету жұмыстарын жүргізуге мүмкіндік берді. Алынған нәтижелер келесі сабақтарды жоспарлау және әрбір балаға жеке ұсыныстар жасау үшін қолданылатын болады.
